Umowy indeksowane do USD – czy można je unieważnić w 2026 roku?

Kredyty powiązane z dolarem amerykańskim nigdy nie były w Polsce tak popularne jak kredyty frankowe. Nie oznacza to jednak, że temat tych umów stracił na znaczeniu. Przeciwnie. W 2026 roku nadal można spotkać osoby, które spłacają kredyty indeksowane do USD albo spłaciły je już kilka lat temu i zastanawiają się, czy bank powinien zwrócić im część pobranych pieniędzy.

W takich sprawach nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich kredytobiorców. O możliwości podważenia umowy decydują przede wszystkim jej konkretne zapisy. Znaczenie ma sposób przeliczania kwoty kredytu, sposób ustalania rat oraz zasady wyznaczania kursu dolara. Dlatego samo stwierdzenie, że kredyt był powiązany z USD, nie wystarczy. Trzeba zajrzeć do umowy i sprawdzić, jak w praktyce działał mechanizm indeksacji.

Mechanizm takiego kredytu może na pierwszy rzut oka wydawać się skomplikowany. W uproszczeniu bank wypłaca kredyt w złotówkach, ale jego wysokość zostaje powiązana z wartością dolara amerykańskiego.

Kwota wypłacona kredytobiorcy jest przeliczana na USD. W ten sposób ustalane jest saldo zadłużenia wyrażone w walucie obcej. Następnie każda rata jest przeliczana na złotówki według kursu określonego w umowie. I właśnie na tym etapie pojawia się jeden z najważniejszych problemów.

W wielu umowach bank zastrzegał sobie możliwość ustalania kursów waluty na podstawie własnej tabeli kursowej. Jeżeli umowa nie określała dokładnie, w jaki sposób kurs ma być wyliczany, kredytobiorca mógł nie być w stanie przewidzieć wysokości swojego zobowiązania.

Nie chodzi przy tym o to, że bank w ogóle nie może publikować własnych tabel kursowych. Istotne jest coś innego: czy zasady ustalania kursu zostały opisane w umowie w sposób pozwalający konsumentowi zweryfikować działanie banku.

W sprawach dotyczących kredytów walutowych bardzo często pojawia się pojęcie klauzul abuzywnych. Są to postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione i które kształtują jego prawa oraz obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. W przypadku kredytu indeksowanego do USD szczególnie istotne są zapisy dotyczące przeliczenia kwoty kredytu oraz rat.

Przykładowo, problem może powstać wtedy, gdy umowa przewiduje przeliczenie kwoty kredytu według kursu kupna USD z tabeli banku, a rata ma być ustalana według kursu sprzedaży z tej samej tabeli. Jeżeli umowa nie wskazuje, według jakich konkretnie zasad bank tworzy te kursy, kredytobiorca może mieć podstawy do zakwestionowania takich zapisów.

Sąd nie ocenia jednak pojedynczego zdania w oderwaniu od reszty umowy. Znaczenie ma cały mechanizm. Analizuje się także informacje przekazane konsumentowi przed podpisaniem umowy. To ważne, ponieważ bank nie może bronić się wyłącznie argumentem, że tabela kursowa była dostępna w oddziale albo na stronie internetowej. Sam dostęp do tabeli nie wyjaśnia jeszcze, według jakich zasad ustalany był kurs.

Tak. Orzecznictwo dotyczące kredytów frankowych jest w takich sprawach bardzo ważne, ale nie można bezrefleksyjnie przenosić każdego rozstrzygnięcia na kredyt dolarowy.

Podstawowe zasady ochrony konsumenta są jednak takie same. Dotyczy to również oceny postanowień, które pozwalają bankowi wpływać na wysokość zobowiązania poprzez kurs waluty.

Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że sam kredyt indeksowany do waluty obcej, w tym do dolara amerykańskiego, jest dopuszczalną konstrukcją. Problem zaczyna się wtedy, gdy konsument nie otrzymuje jasnej informacji o mechanizmie ustalania kursu, a bank pozostawia sobie zbyt dużą swobodę w tym zakresie.

W 2026 roku ma to szczególne znaczenie. Orzecznictwo dotyczące kredytów walutowych jest już znacznie bogatsze niż kilka lat temu. Nie oznacza to oczywiście, że każda sprawa jest z góry przesądzona. Nadal trzeba zbadać konkretną umowę. Twoją umowę zweryfikuje prawnik z Kancelarii Dyś i Wspólnicy i doradzi jakie kroki podjąć w związku z zawartą umową kredytu.

Samo stwierdzenie, że określony zapis jest niedozwolony, nie kończy sprawy. Trzeba odpowiedzieć na kolejne pytanie: czy po usunięciu takiego postanowienia umowa może nadal obowiązywać?

Jeżeli tak, kredyt może w pewnych sytuacjach dalej funkcjonować. Jeżeli jednak zakwestionowany zapis dotyczy elementu koniecznego do ustalenia wysokości zobowiązania, sytuacja wygląda inaczej.

W przypadku niektórych umów usunięcie klauzuli kursowej powoduje, że nie można już ustalić, w jaki sposób obliczyć saldo kredytu albo wysokość poszczególnych rat. Wtedy pojawia się argument, że umowa nie może być dalej wykonywana. W konsekwencji może dojść do stwierdzenia nieważności umowy w całości. Nie jest to jednak automatyczny skutek każdej abuzywnej klauzuli. O tym, co stanie się z konkretną umową, decyduje jej treść oraz ocena sądu.

Kredytobiorcy mogą zakładać, że jeżeli sąd usunie nieuczciwy zapis dotyczący kursu USD, to w jego miejsce po prostu zastosuje średni kurs Narodowego Banku Polskiego. Takie rozwiązanie nie jest jednak automatyczne.

Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 roku odniósł się do problemu uzupełniania umów po wyeliminowaniu niedozwolonych postanowień. Nie można dowolnie zastępować nieuczciwej klauzuli innym mechanizmem tylko po to, aby utrzymać umowę za wszelką cenę.

Ma to duże znaczenie dla kredytów indeksowanych do USD. Jeżeli po usunięciu wadliwych postanowień nie da się ustalić sposobu rozliczenia kredytu, sąd może dojść do wniosku, że umowa nie może dalej obowiązywać.

Jeżeli sąd stwierdzi nieważność umowy, strony muszą się rozliczyć. Dla kredytobiorcy oznacza to przede wszystkim możliwość żądania zwrotu świadczeń spełnionych na rzecz banku. Chodzi nie tylko o sam kapitał rat, ale również o inne kwoty pobrane przez bank w związku z wykonywaniem umowy, jeżeli istnieją podstawy do ich dochodzenia. Jednocześnie trzeba pamiętać, że bank będzie domagać się zwrotu wypłaconego kapitału.

Nie należy więc patrzeć na taką sprawę wyłącznie przez pryzmat sumy wszystkich zapłaconych rat. Przed skierowaniem pozwu dobrze jest dokładnie policzyć wzajemne rozliczenia.

Znaczenie mogą mieć również odsetki ustawowe za opóźnienie. W tej kwestii również zapadło wiele istotnych orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Sądu Najwyższego.

Tak. Spłata kredytu USD nie powoduje automatycznie, że wcześniejsze świadczenia stają się niepodważalne. Jeżeli umowa była nieważna albo zawierała niedozwolone postanowienia, możliwe jest dochodzenie odpowiednich roszczeń również po zakończeniu spłaty. Trzeba jednak dokładnie przeanalizować terminy przedawnienia oraz sposób ich liczenia.

Nie warto więc zakładać, że skoro ostatnia rata została zapłacona kilka lat temu, sprawa jest już zamknięta. W przypadku starszych umów kwestia przedawnienia powinna być jednym z pierwszych elementów analizowanych przez prawnika.

Jeżeli masz kredyt indeksowany do dolara, zacznij od zebrania wszystkich dokumentów. Sama umowa to często za mało.

Potrzebny może być regulamin obowiązujący w dniu zawarcia umowy, aneksy, harmonogramy spłat oraz historia rachunku kredytowego. Szczególnie ważne jest sprawdzenie zapisów dotyczących tabel kursowych.

Trzeba ustalić, czy bank miał określone kryteria wyznaczania kursu USD. Należy również sprawdzić, czy konsument został odpowiednio poinformowany o ryzyku kursowym.

Znaczenie może mieć także to, czy kredytobiorca miał rzeczywistą możliwość negocjowania postanowień umowy. W przypadku standardowych wzorców umownych banku argument o indywidualnym uzgodnieniu klauzul może być trudny do obrony.

Jeżeli masz kredyt indeksowany do USD, zdecydowanie warto przynajmniej przeanalizować umowę. Nie oznacza to, że każda taka sprawa zakończy się unieważnieniem kredytu USD. Nie ma też podstaw, aby zakładać, że sąd zastosuje dokładnie takie same rozwiązania jak w sprawach frankowych.

Z drugiej strony nie należy rezygnować z dochodzenia roszczeń tylko dlatego, że kredyt był powiązany z dolarem, a nie z frankiem szwajcarskim.

Najważniejsze jest to, jak skonstruowano konkretną umowę. Jeżeli bank miał swobodę w ustalaniu kursu USD, a konsument nie mógł na podstawie umowy ustalić, w jaki sposób powstaje jego zadłużenie, może to być istotny argument w sporze.

Warto też pamiętać, że o wyniku sprawy nie decyduje wyłącznie wysokość wzrostu kursu dolara. Nawet znaczna zmiana kursu nie jest sama w sobie podstawą do unieważnienia kredytu. Podstawą może być natomiast wadliwy mechanizm umowny.

W 2026 roku nadal można kwestionować umowy kredytów indeksowanych do USD. Podstawą mogą być przede wszystkim niedozwolone postanowienia dotyczące sposobu przeliczania kredytu i rat oraz ustalania kursu dolara.

Jeżeli sąd uzna takie postanowienia za abuzywne, sprawdzi następnie, czy umowa może być wykonywana bez nich. W wielu przypadkach usunięcie klauzul prowadzi do wniosku, że umowa nie może dalej obowiązywać. Wtedy możliwe jest stwierdzenie jej nieważności i wzajemne rozliczenie stron.

Jeżeli masz taki kredyt, nie warto opierać się wyłącznie na ogólnych informacjach dotyczących kredytów frankowych. Najważniejszy jest tekst Twojej umowy i sposób, w jaki bank faktycznie wykonywał jej postanowienia.