Zaciągnięcie kredytu na potrzeby bliskiej osoby nie jest sytuacją wyjątkową. Rodzice pomagają dzieciom, małżonkowie finansują wspólne przedsięwzięcia, a członkowie rodziny niejednokrotnie decydują się na kredyt, z którego pieniędzy w praktyce korzysta ktoś inny. Problem może pojawić się wówczas, gdy umowa kredytowa zostanie uznana za nieważną. Powstaje wtedy pytanie, kto ma prawo dochodzić od banku zwrotu środków zapłaconych w ramach kredytu – osoba, która formalnie zawarła umowę i spłacała zobowiązanie, czy osoba, na której potrzeby kredyt został zaciągnięty?
Kredyt wzięty dla kogoś innego – co ze zwrotem odsetek?
Jeżeli umowa kredytu zostanie uznana za nieważną, każda ze stron powinna co do zasady zwrócić świadczenia otrzymane od drugiej strony. W przypadku kredytu oznacza to konieczność rozliczenia pomiędzy kredytobiorcą a bankiem kwot, które zostały zapłacone w wykonaniu nieważnej umowy.
W praktyce może pojawić się sytuacja, w której jedna osoba zawarła umowę kredytu, ale uzyskane pieniądze przekazała innej osobie. Przykładowo rodzic może zaciągnąć kredyt, aby sfinansować potrzeby swojego dziecka. To rodzic pozostaje jednak kredytobiorcą i to on może dokonywać spłaty rat na rzecz banku.
W takim przypadku fakt, że środki zostały wykorzystane przez dziecko, nie oznacza automatycznie, że dziecku przysługuje roszczenie wobec banku. Istotne znaczenie ma bowiem stosunek prawny łączący bank z kredytobiorcą.
Kto może dochodzić zwrotu świadczeń od banku?
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że w przypadku nieważnej umowy kredytu stronie, która spłacała kredyt, przysługuje roszczenie o zwrot spełnionych świadczeń.
Ma to istotne znaczenie w sytuacji, gdy kredyt wzięty dla kogoś innego był następnie spłacany przez osobę, która formalnie zawarła umowę z bankiem.
Przykładowo, jeżeli ojciec zaciągnął kredyt na potrzeby córki, przekazał jej środki, a następnie sam spłacał raty kredytu, to w przypadku nieważności umowy jego roszczenie wobec banku nie znika tylko dlatego, że pieniądze zostały przeznaczone na potrzeby innej osoby.
Pożyczenie pieniędzy z kredytu komuś innemu a zwrot odsetek
Często spotykane pytanie brzmi: pożyczyłem pieniądze z kredytu komuś innemu – czy osoba, która otrzymała pieniądze, może domagać się od banku zwrotu odsetek lub innych kosztów?
Co do zasady należy tutaj rozdzielić dwie kwestie. Pierwsza dotyczy umowy kredytowej zawartej z bankiem. Druga – relacji pomiędzy osobą, która zaciągnęła kredyt, a osobą, która otrzymała pieniądze.
Jeżeli bank zawarł umowę z konkretnym kredytobiorcą, to właśnie ten kredytobiorca jest stroną umowy. Jeżeli to on dokonywał spłat na rzecz banku, to jego roszczenie o zwrot świadczeń wynikających z nieważnej umowy powinno być oceniane w ramach tego stosunku prawnego.
Inaczej mówiąc, osoba, która faktycznie korzystała z pieniędzy, nie staje się przez sam fakt otrzymania środków kredytobiorcą i nie nabywa automatycznie roszczenia wobec banku.
Kredyt na czyjeś potrzeby – roszczenie wobec banku
Sytuacja, w której kredyt zostaje zaciągnięty na potrzeby innej osoby, wymaga zatem rozróżnienia dwóch stosunków prawnych.
Pierwszy to stosunek pomiędzy bankiem a kredytobiorcą. To na jego podstawie bank wypłacił kredyt i pobierał od kredytobiorcy raty, odsetki oraz inne opłaty.
Drugi stosunek może łączyć kredytobiorcę z osobą, dla której faktycznie przeznaczono pieniądze. Może on wynikać np. z umowy pożyczki, ustnego porozumienia albo innych ustaleń pomiędzy stronami.
Załóżmy, że dana osoba zawarła z bankiem umowę kredytu. Pieniądze zostały następnie przekazane bliskiej osobie, która wykorzystała je na własne potrzeby. To jednak osoba która zawarła z bankiem umowę pozostała formalnym kredytobiorcą i przez kilka lat spłacała raty.
Jeżeli umowa kredytowa zostanie następnie uznana za nieważną, podstawowe znaczenie dla rozliczenia z bankiem będzie miało to, kto był stroną umowy i spełniał świadczenia na rzecz banku. Nie można więc automatycznie przyjąć, że roszczenie o zwrot wpłaconych kwot należy się bliskiej osobie tylko dlatego, że to ona korzystała z pieniędzy.
Kredyt wzięty na potrzeby bliskiej osoby – podsumowanie
Samo zaciągnięcie kredytu na potrzeby bliskiej osoby nie powoduje, że osoba, która faktycznie korzystała z pieniędzy, staje się uprawniona do dochodzenia zwrotu od banku. W przypadku nieważności umowy kluczowe znaczenie ma przede wszystkim to, kto był stroną umowy kredytowej i kto spełniał świadczenia na rzecz banku.
W razie wątpliwości zapraszamy do kontaktu z Kancelarią Dyś i Wspólnicy. Nasza Kancelaria specjalizuje się w prawie bankowym i ochronie praw konsumentów przed nieuczciwymi praktykami instytucji finansowych.
Kto może dochodzić zwrotu odsetek z nieważnej umowy kredytu?
Co do zasady roszczenie wobec banku przysługuje osobie, która była stroną umowy kredytowej i spełniała świadczenia na rzecz banku. Samo korzystanie z pieniędzy przez inną osobę nie powoduje automatycznie powstania po jej stronie roszczenia wobec banku.
Czy osoba, dla której został zaciągnięty kredyt, może żądać zwrotu od banku?
Nie dzieje się to automatycznie. Jeżeli osoba ta nie była stroną umowy kredytowej, samo otrzymanie lub wykorzystanie środków nie daje jej co do zasady prawa do dochodzenia od banku zwrotu świadczeń z tej umowy.
Czy kredytobiorca może dochodzić zwrotu, jeśli pieniądze z kredytu przekazał bliskiej osobie?
Tak. Jeżeli kredytobiorca był stroną umowy i to on dokonywał spłat na rzecz banku, fakt przekazania środków innej osobie nie wyłącza automatycznie jego roszczeń związanych z nieważnością umowy kredytowej.