Słup energetyczny znajdujący się na prywatnej działce często rodzi pytanie, czy właściciel nieruchomości ma prawo do wynagrodzenia od przedsiębiorstwa energetycznego. W większości przypadków odpowiedź jest twierdząca, ponieważ korzystanie z cudzej nieruchomości w celu posadowienia i eksploatacji urządzeń energetycznych co do zasady wymaga uregulowania prawnego i wiąże się z obowiązkiem zapłaty odpowiedniego wynagrodzenia.
Dlaczego zakład energetyczny powinien wypłacić wynagrodzenie za służebność przesyłu?
Słup energetyczny jest częścią urządzeń przesyłowych, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego. Jeżeli takie urządzenie znajduje się na prywatnej nieruchomości, właściciel gruntu musi tolerować określone ograniczenia, np.:
- brak możliwości swobodnej zabudowy części działki,
- utrudnienia w zagospodarowaniu terenu,
- konieczność umożliwienia dostępu ekip technicznych,
- potencjalne obniżenie wartości nieruchomości.
W związku z tym właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu.
Kiedy właścicielowi działki przysługuje wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu?
Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu jest najczęściej należne, gdy na działce stoi słup energetyczny lub przebiega linia energetyczna, a przedsiębiorstwo przesyłowe korzysta z nieruchomości bez zawartej umowy, a nie doszło do zasiedzenia służebności.
W przypadku gdy strony ustanawiają służebność przesyłu w drodze umowy lub poprzez orzeczenie sądu wiąże się to zazwyczaj również z otrzymaniem przez właściciela nieruchomości wynagrodzenia za ustanowienie nieruchomości.
Czy umowa na służebność przesyłu jest warunkiem koniecznym do wypłaty środków?
Nie. Brak umowy służebności przesyłu nie pozbawia właściciela nieruchomości prawa do wynagrodzenia. Jeżeli stan prawny nie został uregulowany, właściciel może wystąpić do przedsiębiorstwa przesyłowego z żądaniem zawarcia umowy, a w razie odmowy skierować sprawę do sądu.
Tutaj warto zaznaczyć, że umowa ustanawiająca służebność przesyłu musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego.
Ile może wynosić wynagrodzenie za służebność przesyłu?
Przepisy nie określają konkretnych stawek. Wysokość wynagrodzenia za służebność przesyłu zależy od wielu czynników, m.in. rodzaju urządzenia przesyłowego, powierzchni zajętej części działki, zakresu ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości oraz spadku wartości nieruchomości.
W praktyce oznacza to że wysokość wynagrodzenia za służebność przesyłu jest często ustalana przy pomocy rzeczoznawcy majątkowego.
Jak ustanowić służebność przesyłu i dochodzić zapłaty od zakładu energetycznego?
Po pierwsze należy rozpocząć od ustalenia właściciela urządzenia przesyłowego, czyli musimy ustalić do kogo należy słup energetyczny czy też linie energetyczne. Następnie należy wystąpić do przedsiębiorstwa przesyłowego z pismem w którym żądać będzie się odpłatnego ustanowienia służebności przesyłu.
Jeżeli przedsiębiorstwo będzie chętne do rozwiązania sprawy w sposób polubowny dojdzie wtedy do negocjacji podczas których może dojść do zawarcia ugody i podpisania aktu notarialnego ustanawiającego służebność przesyłu.
Czy można uzbierać wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości za wcześniejsze lata?
Tak istnieje taka możliwości, jednakże tutaj trzeba pamiętać o tym, że właściciel nieruchomości może dochodzić wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, o ile roszczenie nie jest przedawnione.
Podsumowanie – kiedy zakład energetyczny musi zapłacić za słup?
Zakład energetyczny co do zasady powinien zapłacić właścicielowi nieruchomości za korzystanie z gruntu, na którym znajduje się słup energetyczny, jeśli:
- nie ma ważnej umowy,
- nie doszło do zasiedzenia służebności,
- korzystanie z nieruchomości ogranicza prawa właściciela.
Najczęściej podstawą zapłaty jest wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu. W razie braku porozumienia właściciel może dochodzić swoich praw przed sądem.
Czy za każdy słup energetyczny należy się wynagrodzenie?
Nie zawsze. Roszczenie może być wyłączone, jeżeli przedsiębiorstwo przesyłowe nabyło służebność przesyłu przez zasiedzenie albo istnieje już ważna umowa regulująca korzystanie z działki.
Czy muszę zgodzić się na obecność słupa?
Jeżeli urządzenie jest niezbędne do przesyłu energii, a strony nie dojdą do porozumienia, sąd może ustanowić służebność przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem.
Ile można otrzymać za słup na działce?
Wysokość wynagrodzenia jest ustalana indywidualnie i zależy od stopnia ingerencji w prawo własności oraz wpływu urządzenia na wartość nieruchomości.