Rozwód a roszczenie o zwrot odsetek ze wspólnego kredytu – komu ono przysługuje?

Rozwód a zwrot odsetek z kredytu to temat, który może budzić wiele wątpliwości, szczególnie gdy małżonkowie wspólnie zaciągnęli kredyt hipoteczny. Sam rozwód nie prowadzi do automatycznego zwolnienia z zobowiązania kredytowego jednego z byłych małżonków.

Prędzej czy później pojawiają się pytania: czy można żądać zwrotu części środków przeznaczonych na spłatę, a jeśli tak to od kogo oraz czy zwrot miałby dotyczyć wyłącznie kapitału, czy także zapłaconych odsetek. Warto więc wiedzieć, komu może przysługiwać zwrot zapłaconych kwot i jak sytuacja wygląda przy podziale majątku.

Przede wszystkim trzeba wskazać, że są to dwa zupełnie różne roszczenia, przysługujące w różnych okolicznościach.

Roszczenie wobec byłego małżonka może powstać, jeżeli po rozwodzie jeden z małżonków spłaca wspólny kredyt, samodzielnie lub w większej części, może powstać pytanie, czy powinien otrzymać od drugiego zwrot części dokonanych płatności. Jest to przede wszystkim kwestia wzajemnych rozliczeń między kredytobiorcami.

Inaczej wygląda sytuacja, w przypadku roszczeń przeciwko bankowi np. gdy kredytobiorca kwestionuje samą umowę kredytową z powodu niedozwolonych postanowień umownych, jak w przypadku kredytów frankowych. Wówczas, w wyniku stwierdzenia nieważności umowy mogą pojawić się roszczenia o zwrot świadczeń spełnionych na rzecz banku w wykonaniu takiej nieważnej umowy.

Orzeczenie rozwodu kończy małżeństwo i powoduje ustanie wspólności majątkowej, ale nie wpływa na umowę kredytową zawartą z bankiem. Jeśli oboje małżonkowie byli współkredytobiorcami, oboje nimi pozostają – chyba że bank zgodzi się na zmianę warunków umowy i np. zwolni z długu jednego z małżonków.

Odpowiedzialność byłych małżonków wobec banku jest solidarna. Bank może więc żądać spłaty rat od obojga lub od dowolnego z nich. Sąd Najwyższy wskazuje, że podział majątku nie obejmuje samych długów. Oznacza to, że przyznanie nieruchomości jednemu z byłych małżonków nie powoduje samo przez się zwolnienia drugiego z odpowiedzialności wobec banku.

Tak, w określonych okolicznościach. Jeżeli oboje byli kredytobiorcami, a po rozwodzie jedno z nich spłaca kredyt samodzielnie lub znacznie większej części.

W uproszczeniu chodzi o sytuację, w której jedna osoba płaci więcej, niż wynika z jej wewnętrznego udziału w obowiązku spłaty. Zgodnie z zasadami dotyczącymi zobowiązań solidarnych, osoba, która spłaciła wspólny dług, może dochodzić odpowiedniej części od pozostałych współdłużników.

Należy jednak pamiętać, że każda sytuacja wymaga odrębnej i indywidualnej analizy stanu faktycznego oraz dokumentacji.

Nie. To jedna z najważniejszych kwestii, o których trzeba pamiętać.

Co do zasady małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym co wynika z art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Sam podział majątku nie powoduje jednak, że bank staje się związany ustaleniami Sądu co do sytuacji byłych małżonków, a sam Sąd nie dzieli długów, a jedynie zgromadzone w czasie trwania wspólności majątkowej aktywa.

Możliwe jest oczywiście ustalenie między byłymi małżonkami, że kredyt będzie spłacać tylko jedno z nich. Takie porozumienie nie oznacza jednak zwolnienia drugiej osoby z długu wobec banku. Do tego potrzebna jest osobna zgoda wierzyciela, czyli banku.

Jeżeli po ustaniu wspólności majątkowej, ale przed prawomocnym podziałem majątku, jeden z byłych małżonków z własnych środków spłaca wspólny dług, kwoty te mogą podlegać rozliczeniu w postępowaniu o podział majątku.

Sąd Najwyższy wskazywał, że spłacone w tym okresie wspólne zobowiązania mogą być uwzględniane jako rozliczenia między byłymi małżonkami. Konieczne jest jednak wykazanie, kto rzeczywiście dokonał spłat oraz z jakich środków zostały one pokryte.

Dlatego warto zachowywać potwierdzenia przelewów, historię rachunku kredytowego, zaświadczenia banku oraz dokumenty pozwalające ustalić wysokość zapłaconych rat.

Przede wszystkim należy zebrać umowę kredytową wraz z aneksami, historię spłat oraz dokumenty dotyczące rozwodu i podziału majątku. Przydatne są również wyciągi bankowe potwierdzające, kto faktycznie finansował poszczególne raty.

Jeżeli sprawa dotyczy potencjalnie nieważnej umowy kredytowej, warto dodatkowo zgromadzić dokumentację kredytową i informacje o wszystkich świadczeniach przekazanych bankowi. Pozwala to ustalić zarówno wysokość potencjalnego roszczenia, jak i osoby, które mogą być uprawnione do jego dochodzenia.

Rozwód i ewentualny zwrot uiszczonych rat kredytu nie sprowadza się do prostego stwierdzenia, że połowa zapłaconych odsetek czy kapitału zawsze należy się drugiemu małżonkowi. Trzeba przede wszystkim ustalić, czy chodzi o rozliczenie kredytu pomiędzy byłymi małżonkami, czy o roszczenie przeciwko bankowi.

Właściwe rozliczenie wymaga przeanalizowania umowy kredytowej, historii spłat, orzeczenia rozwodowego oraz postępowania o podział majątku. Szczególnie istotne jest rozróżnienie, czy dana kwota została zapłacona przed podziałem majątku, czy już po jego prawomocnym zakończeniu.

Potrzebujesz pomocy w rozliczeniu wspólnego kredytu po rozwodzie? W Kancelarii Dyś i Wspólnicy pracują specjaliści, którzy zajmują się tego rodzaju sprawami i mogą zapewnić wsparcie w analizie dokumentacji oraz ustaleniu przysługujących roszczeń.

Autorka artykułu: adw.  Aleksandra Rybiańska