Kredyty hipoteczne indeksowane do franka szwajcarskiego (CHF) przez wiele lat cieszyły się dużą popularnością wśród osób planujących zakup nieruchomości w Polsce. Ich atrakcyjność wynikała przede wszystkim z niższego oprocentowania w porównaniu z kredytami złotowymi oraz z relatywnie stabilnego kursu franka szwajcarskiego w okresie poprzedzającym gwałtowne zmiany na rynku walutowym.
Zrozumienie zasad funkcjonowania kredytu indeksowanego do CHF wymaga przeanalizowania sposobu ustalania salda zadłużenia, przeliczania rat oraz wpływu zmian kursu walutowego na sytuację finansową kredytobiorcy.
Czym jest kredyt indeksowany do CHF?
Kredyt indeksowany do franka szwajcarskiego to rodzaj kredytu, w którym kwota zobowiązania określona w umowie jest wyrażona w złotych polskich (PLN), ale jej wartość jest powiązana z kursem waluty obcej, najczęściej franka szwajcarskiego (CHF).
W praktyce oznacza to, że kredytobiorca otrzymuje środki w złotówkach, natomiast saldo zadłużenia jest przeliczane na franki szwajcarskie według zasad określonych w umowie. Następnie wysokość rat kapitałowo-odsetkowych jest ustalana w odniesieniu do salda wyrażonego w CHF, a płatności są przeliczane na złote.
Należy przy tym odróżnić kredyt indeksowany od kredytu denominowanego. W przypadku kredytu indeksowanego kwota kredytu jest określona w PLN, a następnie przeliczana na CHF. W kredycie denominowanym kwota zobowiązania jest określona w CHF, natomiast wypłata następuje zazwyczaj w złotych, po przeliczeniu według kursu przewidzianego w umowie.
Mechanizm uruchomienia kredytu indeksowanego
Podstawą funkcjonowania kredytu indeksowanego jest przeliczenie kwoty wypłacanej w złotych na równowartość we frankach szwajcarskich. Bank dokonuje tego przeliczenia zgodnie z mechanizmem wskazanym w umowie kredytowej.
Od tego momentu wysokość zadłużenia kredytobiorcy jest rozliczana z uwzględnieniem salda wyrażonego w CHF. Oznacza to, że zmiana kursu franka może wpływać na złotową wartość zobowiązania, nawet jeśli kredytobiorca regularnie spłaca raty.
Jak ustalana jest wysokość rat kredytowych?
W kredycie indeksowanym do CHF rata kapitałowo-odsetkowa rata ustalana w tej walucie jest następnie przeliczana na złote, jeżeli spłata następuje w PLN.
W wielu umowach stosowano dwa różne kursy walutowe. Kurs kupna CHF wykorzystywano do przeliczenia kwoty wypłaconego kredytu na saldo w CHF, natomiast kurs sprzedaży CHF służył do przeliczania rat wyrażonych we frankach na złote.
Zastosowanie dwóch kursów mogło prowadzić do powstania tzw. spreadu walutowego, czyli różnicy między kursem kupna a kursem sprzedaży. Różnica ta zwiększała koszt przeliczeń i mogła wpływać na wysokość zobowiązania oraz rat.
Konsekwencje mechanizmu indeksacyjnego mogą obejmować:
- wzrost miesięcznych rat wyrażonych w PLN;
- zwiększenie złotowej wartości pozostałego zadłużenia;
- trudności z wcześniejszą spłatą kredytu lub sprzedażą nieruchomości, jeżeli wartość zobowiązania przewyższa możliwą do uzyskania cenę sprzedaży;
- większą niepewność co do całkowitego kosztu kredytu w długim okresie.
Kredyty indeksowane do CHF a spory prawne
Kredyty indeksowane do franka szwajcarskiego stały się przedmiotem licznych sporów sądowych między konsumentami a bankami. Jednym z głównych zagadnień jest ocena postanowień umownych określających zasady przeliczania kwot między PLN i CHF.
Szczególne znaczenie mają klauzule dotyczące ustalania kursów walutowych przez bank. Jeżeli postanowienia te nie były sformułowane w sposób przejrzysty i pozwalały bankowi jednostronnie określać kurs stosowany do rozliczeń, mogły być przedmiotem kontroli pod kątem ich zgodności z przepisami dotyczącymi ochrony konsumentów.
W zależności od treści umowy i okoliczności jej zawarcia sądy mogą badać m.in. sposób przedstawienia ryzyka walutowego, przejrzystość mechanizmu indeksacji oraz skutki ewentualnej bezskuteczności niedozwolonych postanowień umownych.
Kredyt indeksowany do CHF – podsumowanie
Zrozumienie mechanizmu indeksacji ma zatem znaczenie nie tylko dla oceny ekonomicznych skutków kredytu, ale również dla analizy prawnej postanowień umownych.
W przypadku wątpliwości dotyczących konkretnej umowy istotne jest indywidualne zbadanie jej treści, zasad przeliczania walut oraz zakresu informacji przekazanych kredytobiorcy przed zawarciem umowy przez profesjonalną Kancelarię Prawną, która oceni, czy umowa zawiera postanowienia abuzywne i czy można powalczyć w sądzie o odzyskanie nienależnie uiszczonych do banku środków finansowych.
Masz wątpliwości, czy Twoja umowa zawiera niedozwolone klauzule? Skontaktuj się z Kancelarią Dyś i Wspólnicy. Sprawdzimy, jakie roszczenia mogą Ci przysługiwać wobec banku.
Autorka artykułu: r. pr. Paulina Buława-Wawro
Na jakiej podstawie można unieważnić kredyt indeksowany do CHF?
Kredyt indeksowany do CHF unieważniamy na podstawie abuzywności klauzul indeksacyjnych banku.
Ile trwa proces o unieważnienie umowy kredytu indeksowanego do CHF?
Czas trwania sprawy o unieważnienie kredytu w CHF jest uzależniony od sądu oraz stopnia skomplikowania umowy. Średnio trzeba się liczyć z procesem trwającym od kilkunastu miesięcy do około dwóch lat.
Jakie zapisy w umowach kredytu indeksowanego do CHF są najczęściej uznawane za niedozwolone?
Najczęściej są to zapisy dotyczące dowolnego kształtowania przez bank kursów walut, niejasne postanowienia dotyczące oprocentowania oraz w zakresie ryzyka kursowego (walutowego).