Kredyt indeksowany do waluty obcej. Co to znaczy?

Kredyt indeksowany do waluty obcej to rodzaj kredytu, w którym kwota zobowiązania została określona w złotych, ale jej wysokość była powiązana z kursem określonej waluty, najczęściej franka szwajcarskiego (CHF). W praktyce oznaczało to, że wysokość zadłużenia oraz poszczególnych rat mogła zmieniać się wraz ze zmianą kursu waluty.

Kredyty indeksowane do franka szwajcarskiego były szczególnie popularne w Polsce w latach 2000-2010. Dla wielu kredytobiorców miały być atrakcyjną alternatywą dla kredytów złotowych, przede wszystkim ze względu na niższe oprocentowanie. Wraz ze znacznym wzrostem kursu franka szwajcarskiego sytuacja wielu kredytobiorców uległa jednak radykalnej zmianie.

Dzisiaj pojęcie kredytu indeksowanego do waluty obcej ma szczególne znaczenie w sprawach sądowych dotyczących tzw. kredytów frankowych.

Najprościej mówiąc, kredyt indeksowany to kredyt udzielony w złotych, którego wartość została powiązana z kursem waluty obcej.

Przykładowo bank mógł wypłacić klientowi 300 000 zł, ale następnie przeliczyć tę kwotę na franki szwajcarskie według określonego kursu. Tak ustalona wartość w CHF stawała się podstawą dalszego rozliczania kredytu.

Przy spłacie rat kredytobiorca płacił natomiast określoną kwotę w złotych, która była przeliczana z CHF według kursu stosowanego przez bank.

Oznaczało to, że kredytobiorca był narażony na ryzyko kursowe. Jeżeli frank szwajcarski drożał, rata kredytu w złotych mogła wzrosnąć. Co istotne, wzrost kursu waluty mógł wpływać również na wysokość pozostającego do spłaty zadłużenia.

To właśnie mechanizm indeksacji jest jednym z najważniejszych elementów analizowanych w sprawach dotyczących kredytów frankowych.

Kredyt indeksowany i kredyt denominowany do waluty obcej nie są pojęciami tożsamymi, chociaż oba rodzaje kredytów zalicza się potocznie do kredytów frankowych.

W przypadku kredytu indeksowanego kwota kredytu jest co do zasady określona w złotych, a następnie przeliczana na walutę obcą w celu ustalenia salda zadłużenia.

W przypadku kredytu denominowanego kwota kredytu jest określona w walucie obcej, np. we frankach szwajcarskich, natomiast kredytobiorca często otrzymywał w praktyce środki w złotych.

Różnica ta może mieć istotne znaczenie dla oceny konkretnej umowy kredytowej. Dlatego przed podjęciem decyzji o dochodzeniu roszczeń warto dokładnie przeanalizować treść umowy, regulamin, aneksy oraz sposób wykonywania kredytu.

Problem nie sprowadza się wyłącznie do wzrostu kursu franka szwajcarskiego.

W wielu umowach kredytowych banki stosowały postanowienia, które pozwalały im ustalać kurs CHF wykorzystywany do przeliczania kredytu i rat. Mechanizm ustalania kursu mógł być oparty na tabeli kursowej banku, bez wystarczająco precyzyjnego określenia zasad jego ustalania.

Z punktu widzenia konsumenta istotne jest zatem nie tylko to, czy kurs franka wzrósł, ale również to, w jaki sposób umowa określała mechanizm przeliczania kredytu oraz czy kredytobiorca został właściwie poinformowany o konsekwencjach ekonomicznych związanego z tym ryzyka.

W orzecznictwie sądów krajowych i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wielokrotnie analizowano postanowienia umów kredytowych dotyczące przeliczania waluty oraz obowiązków informacyjnych banków.

Tak. Kredyt indeksowany do franka szwajcarskiego może być uznany przez sąd za nieważny, ale nie dotyczy to automatycznie każdej umowy. Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy. Sąd może badać między innymi:

• treść umowy kredytowej,
• sposób określenia kwoty kredytu,
• zasady przeliczania złotych na CHF i CHF na złote,
• sposób ustalania kursów walut przez bank,
• zakres informacji przekazanych kredytobiorcy przed zawarciem umowy,
• charakter występujących w umowie postanowień,
• możliwość dalszego wykonywania umowy po wyeliminowaniu niedozwolonych postanowień.

Jeżeli określone postanowienia umowy zostaną uznane za niedozwolone, konsekwencje mogą być bardzo istotne. W określonych sytuacjach prowadzą one do wniosku, że po usunięciu zakwestionowanych postanowień umowa nie może być dalej wykonywana, co może skutkować jej upadkiem w całości.

Nie można jednak przyjąć, że każdy kredyt frankowy jest nieważny. O wyniku sprawy decyduje treść konkretnej umowy i okoliczności jej zawarcia.

Jeżeli sąd stwierdzi nieważność umowy kredytowej, rozliczeniu podlegają świadczenia spełnione przez obie strony.

W praktyce kredytobiorca może dochodzić zwrotu świadczeń spełnionych na rzecz banku, w szczególności:

• rat kapitałowych,
• rat odsetkowych,
• prowizji,
• opłat,
• innych świadczeń pobranych przez bank w związku z wykonywaniem umowy.

Ostateczny sposób rozliczenia zależy od konkretnego stanu faktycznego i procesowego, w tym od tego, jakie świadczenia zostały już spełnione przez kredytobiorcę i jakie stanowisko procesowe zajmuje bank.

Osoba posiadająca kredyt indeksowany do CHF powinna zgromadzić przede wszystkim:

1. umowę kredytową wraz z załącznikami,
2. regulamin kredytu obowiązujący w chwili zawarcia umowy,
3. aneksy do umowy,
4. harmonogramy spłat,
5. historię wszystkich dokonanych spłat,
6. dokumenty dotyczące wypłaty kredytu,
7. korespondencję z bankiem.

Na podstawie tych dokumentów można ustalić, jaki mechanizm przeliczeniowy zastosował bank oraz jakie potencjalne roszczenia mogą przysługiwać kredytobiorcy.

Warto pamiętać, że nawet jeżeli kredyt został już całkowicie spłacony, w określonych przypadkach nadal może istnieć możliwość dochodzenia roszczeń związanych z nieważnością umowy lub niedozwolonymi postanowieniami.

Kredyt indeksowany do waluty obcej to szczególny rodzaj kredytu, w którym wysokość zobowiązania była powiązana z kursem określonej waluty, najczęściej franka szwajcarskiego. Wzrost kursu CHF spowodował, że wielu kredytobiorców znalazło się w sytuacji, w której saldo ich zadłużenia w złotych znacząco wzrosło.

Obecnie umowy kredytów indeksowanych są przedmiotem licznych postępowań sądowych. Podstawą roszczeń mogą być w szczególności zarzuty dotyczące niedozwolonych postanowień umownych, sposobu ustalania kursów walut oraz zakresu informacji przekazanych konsumentowi o ryzyku kursowym.

Jeżeli masz kredyt indeksowany do CHF, nie warto oceniać swojej sytuacji wyłącznie na podstawie wysokości aktualnej raty. Kluczowe znaczenie ma analiza całej umowy oraz historii spłat. W kancelarii prawnej specjalizującej się w sprawach kredytów frankowych można zweryfikować, czy istnieją podstawy do zakwestionowania umowy oraz jakie roszczenia mogą przysługiwać kredytobiorcy.