Kredyt konsumencki w Lublinie – kiedy możesz skorzystać z sankcji kredytu darmowego?

Umowa kredytu gotówkowego lub pożyczki zawarta z bankiem albo instytucją pożyczkową powinna spełniać szczegółowe wymagania wynikające z ustawy o kredycie konsumenckim. Przepisy określają nie tylko sposób zawarcia umowy, lecz także zakres informacji, które kredytodawca ma obowiązek przekazać konsumentowi. Naruszenie niektórych z tych obowiązków może prowadzić do zastosowania tzw. sankcji kredytu darmowego. Dla kredytobiorcy jej skutki mogą mieć istotne znaczenie finansowe. Jeżeli ustawowe przesłanki zostaną spełnione, konsument zwraca kredyt bez odsetek i bez innych kosztów należnych kredytodawcy. Nie oznacza to jednak, że każdy błąd występujący w umowie pozwala automatycznie potraktować kredyt jako darmowy. Każda umowa wymaga odrębnej analizy.

Podstawę prawną sankcji kredytu darmowego stanowi art. 45 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Zgodnie z tym przepisem, w razie naruszenia przez kredytodawcę określonych obowiązków ustawowych konsument – po złożeniu pisemnego oświadczenia – zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy. Sam kapitał pozostaje natomiast do zwrotu na zasadach wynikających z umowy. 

Sankcja kredytu darmowego nie prowadzi zatem do unieważnienia umowy. Umowa nadal obowiązuje, ale kredytodawca może zostać pozbawiony prawa do wynagrodzenia w postaci odsetek oraz określonych kosztów kredytu. W praktyce może to oznaczać brak obowiązku ponoszenia m.in. odsetek, prowizji czy części innych opłat związanych z udzieleniem kredytu. Ustawa przewiduje jednak wyjątek dotyczący kosztów ustanowienia zabezpieczenia kredytu – koszty te pozostają po stronie konsumenta.

Sankcja znajduje zastosowanie przede wszystkim do umów objętych ustawą o kredycie konsumenckim. Co do zasady chodzi o kredyt udzielony konsumentowi przez przedsiębiorcę w wysokości nieprzekraczającej 255 550 zł albo równowartości tej kwoty w innej walucie. 

Ustawa obejmuje m.in. kredyty gotówkowe, pożyczki, kredyty odnawialne oraz niektóre inne formy odpłatnego finansowania. Przewiduje również szczególną regulację dotyczącą niezabezpieczonych hipoteką kredytów przeznaczonych na remont domu lub lokalu mieszkalnego. 

Kredytobiorca musi występować przy zawieraniu umowy jako konsument. Oznacza to, że finansowanie powinno być związane z czynnością dokonywaną z przedsiębiorcą poza działalnością gospodarczą lub zawodową konsumenta.

Art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim zawiera zamknięty katalog naruszeń, które mogą stanowić podstawę zastosowania sankcji kredytu darmowego. Nie każde uchybienie formalne lub redakcyjne daje zatem konsumentowi takie uprawnienie. 

W praktyce analiza umowy koncentruje się najczęściej na obowiązkach określonych w art. 30 ustawy o kredycie konsumenckim. Ustawodawca wymaga, aby umowa zawierała szereg precyzyjnych informacji dotyczących konstrukcji i kosztów finansowania. Należą do nich między innymi:

• całkowita kwota kredytu,
• zasady i terminy wypłaty środków,
• stopa oprocentowania i zasady jej zmiany,
• rzeczywista roczna stopa oprocentowania (RRSO),
• całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta,
• założenia przyjęte do obliczenia RRSO,
• zasady i terminy spłaty kredytu,
• informacje o prowizjach, opłatach, marżach i kosztach usług dodatkowych,
• zasady dotyczące oprocentowania zadłużenia przeterminowanego,
• sposób zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty kredytu,
• informacje dotyczące prawa odstąpienia od umowy,
• zasady wcześniejszej spłaty kredytu oraz ewentualnej prowizji z tego tytułu.

Znaczenie ma nie tylko całkowity brak wymaganej informacji. Problem może pojawić się również wtedy, gdy informacja została podana nieprawidłowo, nie w pełni albo w sposób, który nie pozwala konsumentowi właściwie ocenić zakresu jego zobowiązania.

Jednym z zagadnień występujących w sporach dotyczących sankcji kredytu darmowego jest sposób traktowania prowizji, składek ubezpieczeniowych i innych kosztów finansowanych w ramach kredytu. Należy odróżnić kwotę faktycznie udostępnioną konsumentowi od kosztów ponoszonych w związku z zawarciem umowy. Sam fakt, że bank finansuje prowizję lub inny koszt ze środków pochodzących z kredytu, nie oznacza jeszcze, że taki koszt staje się częścią kwoty faktycznie oddanej konsumentowi do jego dyspozycji. Kwestia ta ma znaczenie m.in. przy ustalaniu całkowitej kwoty kredytu, kosztu kredytu, podstawy naliczania odsetek oraz RRSO.

Jeżeli sankcja kredytu darmowego zostanie skutecznie zastosowana, konsument zwraca kredytodawcy kapitał bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy. W przypadku kredytu już częściowo lub całkowicie spłaconego pojawia się wówczas kwestia rozliczenia świadczeń pobranych ponad kwotę kapitału. Zakres roszczenia wymaga obliczenia na podstawie historii spłat i postanowień konkretnej umowy. Nie należy natomiast utożsamiać sankcji kredytu darmowego z umorzeniem zadłużenia. Kapitał, który konsument rzeczywiście otrzymał, pozostaje do zwrotu.

Ocena możliwości zastosowania sankcji kredytu darmowego wymaga zestawienia treści umowy z przepisami obowiązującymi w dacie jej zawarcia oraz aktualnym orzecznictwem. Szczególnej uwagi wymagają dane dotyczące całkowitej kwoty kredytu, prowizji i innych kosztów, RRSO, oprocentowania, harmonogramu spłat oraz uprawnień konsumenta. 

Jeżeli zawarłeś umowę kredytu konsumenckiego i masz wątpliwości co do sposobu określenia jej kosztów albo treści przekazanych przez bank informacji, dokumenty można poddać analizie prawnej przed podjęciem decyzji o złożeniu oświadczenia o skorzystaniu z sankcji. W sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego istotne są zarówno prawidłowe zidentyfikowanie naruszenia, jak i zachowanie terminów. Sam fakt, że kredyt został zawarty kilka lat temu albo został już spłacony, nie powinien być oceniany bez uwzględnienia konkretnej daty i sposobu wykonania umowy. 

Jeżeli podejrzewasz, że dla Twojego kredytu może znaleźć zastosowanie sankcja kredytu darmowego, skontaktuj się z Kancelarią Dyś i Wspólnicy, a nasz ekspert przeanalizuje Twoją sprawę.