Wypadek przy pracy – komu przysługuje odszkodowanie?

O wypadku przy pracy można usłyszeć niejednokrotnie. Pracownik w skutek poślizgnięcia na niewysuszonej podłodze złamał nogę lub znajoma doznała kontuzji poprzez używanie niedostosowanych do wykonywanej pracy urządzeń. Szkoda w postaci urazów, złamań i podobnych dolegliwości, a w tym nawet śmierci, wiąże się z pojawieniem roszczenia odszkodowawczego wobec pracodawcy. Niniejszy artykuł ma na celu przedstawić, kiedy pracownik uprawniony jest do odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy, a także wskazać na inne grupy osób, którym to uprawnienie przysługuje.

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy ściśle określa jakie zdarzenie zaliczane jest jako wypadek przy pracy. Stanowi go nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, następujące w związku ze świadczoną pracą. Wypadek przy pracy może wystąpić w miejscu pracy lub w czasie wykonywania poleceń przez przełożonego. Konsekwencją wypadku może być wywołanie u poszkodowanego nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu, utratę wzroku czy słuchu. W najgorszym przypadku wypadek może spowodować śmierć poszkodowanego pracownika.

Ważne jest dokładne udokumentowanie takiego zdarzenia oraz sporządzenie protokołu powypadkowego. Wypadek przy pracy rodzi roszczenie pracownika lub jego najbliższych do żądania odszkodowania z tego tytułu.

O odszkodowanie ubiegać może się poszkodowany pracownik, który w skutek wypadku przy pracy pozbawiony został możliwości realizowania dalszych zawodowych zadań, a jego powrót do zdrowia uzależniony jest od podjęcia właściwego leczenia lub rehabilitacji. Do żądania odszkodowania z tego tytułu uprawnione są również osoby, które stały się niezdolne do pracy.

Kolejną grupę osób mogących żądać odszkodowanie za wypadek przy pracy stanowią bliscy pracownika, który zmarł w skutek wypadku przy pracy. Należy tu wskazać w szczególności:

1.     małżonka zmarłego – o ile pomiędzy małżonkami nie była orzeczona separacja,
2.     dzieci własne zmarłego, dzieci jego małżonka, dzieci przysposobione, przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnuki/rodzeństwo – jeżeli w chwili śmierci ubezpieczonego spełniały warunki do uzyskania renty rodzinnej,
3.     rodzice, macocha, ojczym zmarłego – jeżeli w chwili śmierci ubezpieczonego prowadzili z nim wspólne gospodarstwo domowe lub zmarły pracownik przyczyniał się do ich utrzymania przed śmiercią.

Uprawnionymi do odszkodowania mogą być ponadto dziadkowie zmarłego i dalsza rodzina.

W sytuacji, gdy dochodzi do wypadku przy pracy często badane jest przyczynienie pracownika do zdarzenia. Aby pracownik był uznany za wyłącznie winnego, pracodawca musi udowodnić, że naruszył on obowiązujące przepisy BHP w sposób umyślny lub poprzez rażące niedbalstwo. W przypadku uznania pracownika za wyłącznie winnego wypadkowi przy pracy – pracownikowi nie przysługuje roszczenie o jednorazowe odszkodowanie. Warto również wiedzieć, że poszkodowany może otrzymać wtedy jedynie 80 % zasiłku chorobowego z ubezpieczenia chorobowego.

Niezachowanie należytej staranności lub umyślne naruszanie zasad panujących w miejscu pracy musi zostać jednak udowodnione. Każda sytuacja analizowana jest indywidualnie, w tym ewentualna wina pracownika lub zaniedbania organizacyjne pracodawcy.

Z reguły pracownik, który uległ wypadkowi przy pracy może wystąpić o szereg różnych roszczeń z tego tytułu, w tym odszkodowanie. Co jednak w sytuacji, gdy pracownik przyczynił się do danego zdarzenia? Zgodnie z dominującym orzecznictwem, jeżeli pracownik przyczynił się do wypadku przy pracy – należne mu odszkodowanie może ulec zmniejszeniu, ale pracownik nie może być jego pozbawiony.

Jak wskazano powyżej, uprawnionym do odszkodowania za wypadek przy pracy jest nie tylko poszkodowany pracownik, ale również mogą być to jego najbliżsi. W przypadku woli wystąpienia z roszczeniem o uzyskanie jednorazowego odszkodowania warto skorzystać z pomocy profesjonalistów, który w pierwszej kolejności dokonają szczegółowej analizy zdarzenia, a następnie wzmocnią pozycję w dochodzeniu należności. Każde zdarzenie powinno być rozpatrywane indywidualnie, w zależności od ewentualnego przyczynienia pracownika lub skutku wypadku.

Autor: radca prawny Mateusz Migryt