W wielu zawodach istnieje ryzyko wystąpienia wypadku podczas wykonywania obowiązków służbowych. Nawet w dobrze zorganizowanym miejscu pracy może dojść do zdarzenia, które zagrozi zdrowiu lub życiu pracownika. Wypadek przy pracy często wiąże się nie tylko z bólem i stresem, ale również z problemami finansowymi oraz długim procesem leczenia.
Jeżeli doznałeś urazu podczas wykonywania pracy, warto wiedzieć, jakie prawa Ci przysługują. Roszczenia z tytułu wypadku przy pracy mogą obejmować kilka różnych świadczeń. W tym artykule wyjaśniamy, czym jest wypadek przy pracy, kiedy pracownik może zostać uznany za winnego zdarzenia oraz jakich roszczeń można dochodzić.
Kiedy zdarzenie można uznać za wypadek przy pracy?
Przepisy prawa dokładnie określają, czym jest wypadek przy pracy. Aby dane zdarzenie zostało uznane za wypadek przy pracy, musi mieć charakter nagły, zostać wywołane przyczyną zewnętrzną oraz pozostawać w związku z wykonywaną pracą.
Nagłość oznacza, że zdarzenie następuje niespodziewanie i można je powiązać z konkretnym momentem w czasie pracy. Nie chodzi więc o proces rozciągnięty na wiele miesięcy, ale o sytuację, którą można wyraźnie wyodrębnić.
Drugim elementem jest przyczyna zewnętrzna. Najczęściej będzie to działanie sił przyrody, awaria urządzenia albo zachowanie innych osób. Przykładem może być sytuacja, w której pracownik spada z uszkodzonej drabiny podczas wykładania towaru.
Warto pamiętać, że przyczyną zewnętrzną może być również nadmierny wysiłek fizyczny związany z pracą. Sąd Najwyższy w wyroku z 26 września 2017 r., sygn. akt II UK 422/16, wskazał, że pogorszenie stanu zdrowia może zostać uznane za skutek przyczyny zewnętrznej, jeżeli pracownik wykonywał obowiązki ponad dopuszczalne normy czasu pracy, był przemęczony lub został skierowany do pracy mimo przeciwwskazań lekarskich.
Aby mówić o wypadku przy pracy, zdarzenie musi mieć również związek z wykonywaniem obowiązków zawodowych. Oznacza to, że powinno nastąpić podczas wykonywania zwykłych czynności pracowniczych albo poleceń przełożonego. Za wypadek przy pracy co do zasady nie zostanie uznane zdarzenie, do którego doszło w dniu wolnym od pracy, gdy pracownik nie pozostawał do dyspozycji pracodawcy.
Przykładem wypadku przy pracy jest głębokie rozcięcie dłoni spowodowane używaniem wadliwego sprzętu udostępnionego przez pracodawcę. Taki uraz może wymagać leczenia chirurgicznego i długiej rehabilitacji.
Czy pracownik może ponosić winę za wypadek przy pracy?
Podczas analizy okoliczności zdarzenia istotne jest ustalenie, czy pracownik przyczynił się do wypadku przy pracy. W niektórych sytuacjach pracownik może zostać uznany za winnego zdarzenia, jednak wymaga to dokładnego udowodnienia.
O winie pracownika można mówić wtedy, gdy świadomie naruszał przepisy BHP albo dopuścił się rażącego niedbalstwa. Dotyczy to między innymi spożywania alkoholu lub środków odurzających w miejscu pracy, ignorowania poleceń dotyczących bezpieczeństwa czy niestosowania środków ochrony indywidualnej.
Przyczynieniem się do wypadku może być również świadome usuwanie zabezpieczeń z maszyn lub urządzeń wykorzystywanych podczas pracy.
Samo stwierdzenie winy pracownika nie jest jednak wystarczające. Konieczne jest wykazanie konkretnego zachowania, które doprowadziło do wypadku przy pracy i pozostawało w bezpośrednim związku z jego skutkami.
Jeżeli pracownik świadomie naruszał zasady bezpieczeństwa obowiązujące w zakładzie pracy, może to wpłynąć na zakres świadczeń, których będzie dochodził. W niektórych przypadkach możliwe jest ograniczenie prawa do odszkodowania.
Roszczenia z tytułu wypadku przy pracy – jakie świadczenia możesz uzyskać?
Jeżeli doszło do wypadku przy pracy, bardzo ważne jest odpowiednie udokumentowanie całego zdarzenia. Powinieneś jak najszybciej zgłosić wypadek pracodawcy lub przełożonemu. Następnie warto dokładnie sprawdzić treść protokołu powypadkowego i upewnić się, że opis zdarzenia odpowiada rzeczywistemu przebiegowi sytuacji.
Podczas dochodzenia roszczeń z tytułu wypadku przy pracy ogromne znaczenie ma dokumentacja medyczna. Każda wizyta lekarska, rehabilitacja, badanie czy zakup leków powinny zostać odpowiednio udokumentowane. Tego rodzaju dowody mogą mieć duże znaczenie w postępowaniu sądowym lub podczas rozmów z ubezpieczycielem.
Roszczenia z tytułu wypadku przy pracy mogą obejmować odszkodowanie za poniesione straty finansowe. Takie świadczenie może dotyczyć kosztów leczenia, kosztów dojazdów na rehabilitację, utraconych zarobków czy zniszczonego mienia, na przykład odzieży albo sprzętu.
Poszkodowany pracownik może również dochodzić zadośćuczynienia za krzywdę. Chodzi tutaj o rekompensatę za ból, cierpienie psychiczne, stres oraz traumę związaną z wypadkiem przy pracy.
W niektórych przypadkach możliwe jest uzyskanie renty. Takie świadczenie przysługuje osobie, która częściowo albo całkowicie utraciła zdolność do pracy lub wymaga stałej opieki. Renta może zostać przyznana także wtedy, gdy po wypadku zwiększyły się potrzeby życiowe poszkodowanego.
Roszczenia z tytułu wypadku przy pracy obejmują również jednorazowe odszkodowanie za uszczerbek na zdrowiu. Świadczenie to może zostać wypłacone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych albo przez ubezpieczyciela, na przykład z polisy OC lub ubezpieczenia NNW.
Warto wiedzieć, że poszkodowany pracownik może dochodzić kilku świadczeń jednocześnie. Sąd Najwyższy w wyroku z 10 lutego 2021 r., sygn. akt I PSKP 7/21, wskazał, że jednorazowe odszkodowanie nie podlega odliczeniu od zadośćuczynienia. Oznacza to, że uzyskanie jednego świadczenia nie powinno automatycznie wpływać na wysokość drugiego.
Dochodzenie roszczeń z tytułu wypadku przy pracy
Każdy wypadek przy pracy wymaga indywidualnej analizy. Znaczenie mają okoliczności zdarzenia, dokumentacja medyczna, treść protokołu powypadkowego oraz zachowanie pracownika i pracodawcy.
Dochodzenie roszczeń z tytułu wypadku przy pracy bywa skomplikowane, szczególnie gdy pojawia się spór dotyczący odpowiedzialności za zdarzenie lub wysokości należnych świadczeń. W takich sytuacjach pomoc prawna może ułatwić przygotowanie dokumentacji i ocenę przysługujących roszczeń.
Warto pamiętać, że odpowiednio zgromadzone dowody oraz prawidłowe ustalenie przebiegu wypadku mają istotne znaczenie dla dalszego postępowania.
Autor artykułu: Wioletta Mroczek Adwokat
Jakie roszczenia z tytułu wypadku przy pracy przysługują pracownikowi?
Roszczenia z tytułu wypadku przy pracy mogą obejmować odszkodowanie, zadośćuczynienie, rentę oraz jednorazowe odszkodowanie za uszczerbek na zdrowiu.
Czy można otrzymać kilka świadczeń jednocześnie?
Tak. Poszkodowany pracownik może dochodzić kilku roszczeń równocześnie, jeżeli spełnione są warunki do ich przyznania.
Co należy zrobić po wypadku przy pracy?
W pierwszej kolejności należy zgłosić zdarzenie pracodawcy oraz zadbać o sporządzenie dokumentacji powypadkowej. Warto również gromadzić pełną dokumentację medyczną.