Służebność przesyłu to instytucja pozwalająca przedsiębiorstwom energetycznym korzystać z prywatnych nieruchomości celem utrzymania linii energetycznych, czy słupów energetycznych. Wiele osób zaczyna interesować się tym tematem dopiero wówczas, gdy urządzenia przesyłowe utrudniają korzystanie z nieruchomości bądź wpływają negatywie na jej wartość. A co, gdy przedsiębiorca przesyłowy przekracza granice ustalonej służebność? Jakie roszczenia przysługują właścicielom nieruchomości, gdy przedsiębiorca narusza zakres ustanowionej służebności przesyłu? O tym wszystkim opowiemy w poniższym artykule.
Służebność przesyłu- co to takiego
O służebności przesyłu możemy mówić wówczas, gdy przedsiębiorstwo ma prawo korzystać z części naszej nieruchomości w określonym zakresie, np. w celu wykonania napraw, czy konserwacji instalacji, o ile posiada do tego odpowiedni tytuł prawny: umowa z właściciele gruntu lub orzeczenie sądu.
Kiedy mamy do czynienia z naruszeniem służebności przesyłu?
Naruszenia służebności przesyłu mają miejsce wówczas, gdy przedsiębiorca przekracza zakres uprawnień, jakie mu przysługują w związku z ustanowioną służebnością. Przekroczenie przybierać różne formy. Przedsiębiorca może przekroczyć ustalony zakres przestrzenny zajmując większą część działki niż ustalono. Po drugie, przedsiębiorca może zainstalować infrastrukturę innego rodzaju niż ta, która została określona przy ustalaniu służebności (np. budowa linii wysokiego napięcia zamiast linii średniego napięcia). Z jeszcze innym naruszeniem możemy mieć do czynienia, gdy przedsiębiorca przesyłowy prowadzi prace, które w ogóle nie były przewidziane w treści służebności, np. instalacja nowych urządzeń bez uprzedzenia właściciela.
Jakie roszczenia przysługują właścicielowi przy naruszeniu służebności przesyłu?
Właścicielowi nieruchomości przysługują cztery kategorie roszczeń:
- o odszkodowanie- właściciel ma prawo domagać się od przedsiębiorcy odszkodowania, jeżeli w wyniku jego działań powstały konkretne szkody, np. uszkodzenie upraw, drzew i krzewów, ogrodzenia. Odszkodowanie może obejmować koszty naprawy uszkodzonych elementów nieruchomości, utratę plonów, a nawet zmniejszenie wartości nieruchomości w wyniku nielegalnej rozbudowy infrastruktury.
- o przywrócenie stanu zgodnego z prawem- właściciel może domagać się od przedsiębiorcy usunięcia infrastruktury, która został zainstalowana poza pasem służebności. W sytuacji zaś gdy przedsiębiorca regularnie wchodzi na teren poza pasem służebności, właściciel działki może żądać zaprzestania takich działań.
- o zmianę treści służebności- gdy przedsiębiorca faktycznie korzysta z nieruchomości w szerszym zakresie niż zostało to ustalone w służebności, właściciel ma prawo domagać się zmiany treści służebności oraz dodatkowego wynagrodzenia.
- o zniesienie współwłasności- jest to rozwiązanie ostateczne, wymagające wykazania, że służebność straciła swoje znaczenie praktyczne lub też jej dalsza utrzymywanie stanowiłoby nieuzasadnione obciążenie dla właściciela nieruchomości. O takiej sytuacji możemy mówić, np. gdy przedsiębiorca systematycznie narusza zakres służebności, infrastruktura nie jest użytkowana, albo ustał powód dla którego służebność ustanowiono.
Jak zgłosić roszczenie z tytułu naruszenia służebności przesyłu?
Przed wystosowaniem roszczeń w stosunku do przedsiębiorcy należy dokonać wnikliwej analizy dokumentów, takich jak akt notarialny, księgi wieczyste, orzeczenia sądu lub treści decyzji administracyjnej, map geodezyjnych, w celu ustalenia czy rzeczywiście możemy mówić o przekroczeniu zakresu służebności przesyłu.
Kolejnym krokiem jest skierowanie do przedsiębiorcy pisemnego wezwania do zaprzestania naruszeń oraz przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego. Wezwanie może również zawierać żądanie zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystnie lub naprawienia szkody.
W sytuacji, gyd przedsiębiorca przesyłowy pozostaje bierny bądź też nie zgadza się na spełnienie żądań, właściciel nieruchomości może skierować sprawę do sądu.
Naruszenie służebności przesyłu- jak je udowodnić
Dochodzenie roszczeń z tytułu naruszenia służebności przesyłu wymaga przedstawienia dowodów tego naruszenia, np.:
– dokumentacja fotograficzna
– nagrania wideo
– mapa zasadnicza z naniesioną infrastrukturą
– korespondencja prowadzona z przedsiębiorcą przesyłowym
– zeznania świadków
Podsumowanie
Wsparcie profesjonalnego pełnomocnika, który przeanalizuje dokumenty, oceni szanse, przygotuje wezwanie do zapłaty i przeprowadzi przez cały proces zarówno na etapie przedsądowym jak i sądowym jest nieoceniona.
Kancelaria Dyś i Wspólnicy specjalizuje się w ochronie praw właścicieli nieruchomości w sprawach przesyłowych, w tym również w zakresie spraw związanych z naruszeniem ustanowionej służebności przesyłu.
Autor: radca prawny Paulina Buława-Wawro
Czy można żądać wynagrodzenia, jeśli nie ma ustanowionej służebności przesyłu?
Tak. W takiej sytuacji właściciel domaga się zapłaty za korzystnie z nieruchomości przez przedsiębiorcę bez podstawy prawnej.
Czy roszczenia związane z naruszeniem służebności się przedawniają?
Tak, obowiązują określone terminy ustawowe, dlatego nie warto zwlekać z podjęciem działań.
Czy każda modernizacja urządzeń jest równoznaczna z naruszeniem służebności przesyłu?
Nie. Do naruszenia dojdzie wówczas, gdy modernizacja wykracza poza zakres określony w umowie, orzeczeniu sądu lub decyzji administracyjnej i zwiększa ingerencję w nieruchomość.